Żółta Rzeka bierze początek ze wschodnich obrzeży Wyżyny Tybetańskiej, około 160 kilometrów na wschód od jeziora Gyaring Hu, skąd pokonuje drogę 4150 kilometrów (według źródeł chińskich 4845 kilometrów) do Morza Żółtego. Jest to czwarta pod względem długości rzeka Azji, choć powierzchnia jej dorzecza (980000 kilometrów kwadratowych) plasuje ją dopiero na szóstym miejscu (lub siódmym, jeśli wziąć pod uwagę deltę Gangesu i Brahmaputry w Indiach). Góry Bajan Char-ul, w których znajduje się źródło jednego z dopływów Żółtej Rzeki, są oddalone zaledwie 50 kilometrów na północ od źródła jednego z dopływów Jangcy-ciang, najdłuższej rzeki Azji. Żółta Rzeka zawdzięcza nazwę barwie swych wód, niosących olbrzymie ilości iłów, wymywanych z gleb lessowych, przez które przepływa. Chińska nazwa – Huang-ho – znaczy „Smutek Synów Hana” i ma związek z częstymi katastrofalnymi powodziami i innymi nieszczęściami, jakich rzeka jest przyczyną dla ludzi mieszkających wzdłuż jej biegu. Rzeczywiście, Huang-ho już ponad tysiąckrotnie występowała z brzegów i niszczyła wały ochronne, a w ciągu minionych dwóch tysięcy lat nastąpiło przynajmniej 20 poważnych zmian biegu koryta. Zarazem jednak wylewy Huang-ho, podobnie jak innych dużych rzek świata, dają życie polom uprawnym, gdyż pozostawiają warstwę lessu, zabranego w górnym odcinku rzeki. Huang-ho przez pierwsze 1200 kilometrów od źródeł płynie wśród trudno dostępnych i słabo zaludnionych obszarów. Pokonując katarakty i głębokie wąwozy, schodzi w dół aż 2500 metrów i wypływa z Wyżyny Tybetańskiej na pustynne równiny Mongolii Wewnętrznej. Potem, żłobiąc głębokie wąwozy w Wyżynie Lessowej, kieruje się do aluwialnych równin wyżyny Ordos, gdzie bardzo zwiększa się spadek jej koryta i przepływ wody. Płynąc więce dalej na południe, znowu nabiera tempa i przeciska się wąskimi kanionami, by w końcu jeszcze raz skręcić na wschód i popłynąć wschodnim pasmem gór Cinling-szan. Gdy Huang-ho znajduje się już na północy Niziny Chińskiej, znowu zwalnia i rozszerza się, a w niektórych miejscach płynie nawet 3 metry nad poziomem otaczającej ją równiny. Ten właśnie obszar jest najbardziej narażony na katastrofalne powodzie. Żółta Rzeka należy do najbardziej zamulonych rzek świata – 1 metr sześcienny przenosi do 34 kilogramów cząstek stałych, podczas gdy Nil – 1 kilogram, a Kolorado 10 kilogramów. Wody powodziowe mogą zawierać aż 600 kilogramów cząstek stałych w jednym metrze sześciennym, czyli około 70 procent objętości. Powyższe dane oznaczają, że Huang-ho rocznie wlewa do morza około 1500 ton mułu. Częściową tego przyczyną jest stosunkowo duża i stała prędkość nurtu, nawet gdy Huang-ho płynie przez obszary równinne z rozległymi systemami nawadniającymi. Żółta Rzeka nigdy nie była żeglowna, z wyjątkiem odcinka około 150 kilometrów w dolnym biegu, jednakże budowa zapory ze zbiornikiem retencyjnym o długości 210 kilometrów oraz elektrowni Sanmensia o mocy miliona kilowatów, a także kilku innych planowanych zapór, powinna wydłużyć nadające się do żeglugi odcinki na samej Huang-ho i kilku jej dopływach.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz