poniedziałek, 9 marca 2015

Meseta Iberyjska (Hiszpania)

Kraina położona na południe od Pirenejów to Półwysep Iberyjski, mieszczący Hiszpanię, Portugalię oraz wysunięty daleko na południe Gibraltar, który prawie styka się z północną Afryką. Przeważającą część tego wielkiego półwyspu zajmuje stary płaskowyż, którego stabilny blok oparł się sile nacisku płyty kontynentu afrykańskiego na południową Europę. Po północnej stronie bloku nacisk ten spowodował zgniecenie i sfałdowanie skał w łańcuch górski – Pireneje. Od południa Skała Gibraltarska jest fragmentem skorupy ziemskiej, zepchniętym na północ, ku Hiszpanii. Meseta nie jest równinnym płaskowyżem, gdyż rzeki przez miliony lat wyrzeźbiły w nim głębokie doliny. Obszar ten zawiera też kilka łańcuchów wysokich gór, w tym Sierra Nevada z najwyższym szczytem Hiszpanii Mulhacén (3478 metrów nad poziomem morza). Meseta wznosi się średnio na 900 do 1220 metrów nad poziomem morza, lecz najwyższe punkty w jej centralnej części to Pico del Almanzor (2592 metry nad poziomem morza) w górach Sierra de Gredos oraz Pico Peñalara (2468 metrów nad poziomem morza) w Sierra de Guadarrama, które leżą na północ od rzeki Tag, a na zachód i północ od Madrytu. Głównymi rzekami regionu są: Ebro na północy,  która płynie na wschód i w Tortosa wpada do Morza Śródziemnego oraz, wpadające do Atlantyku, Tag i Guadalquivir – Tag płynie na zachód i uchodzi do Atlantyku w Lizbonie, Guadalquivir zaś płynie na południowy zachód, mijając Sevillę. Meseta w dużej części jest zbudowana z twardych, starych skał krystalicznych na podstawie metamorficznej, ale występują tam również skały wapienne, z których dwa miejsca są godne uwagi. Około 160 kilometrów na wschód od Madrytu znajduje się odkrywka pokładów wapieni, zwana Ciudad Encantada, czyli Zaczarowane Miasto. Ten utwór skalny zajmuje na płaskowyżu powierzchnię około 200 hektarów. Z oddali, na tle nieba, wyraźnie widać zarysy miasta, którego budynki górują nad horyzontem, lecz dokładniej przyglądając się owemu miastu, widzimy, że nie jest ono dziełem rąk ludzkich, lecz dziwacznym tworem natury. Lekko kwaśna woda deszczowa wszędzie działa na skały wapienne, ale tutejsze skały, prócz czystego węglanu wapnia, zawierają też dolomit (węglan wapniowo-magnezowy).  Erozja wapieni pod wpływem deszczu następuje szybciej niż erozja dolomitu, wskutek czego powstały dziwne kształty, wyglądające jak stare, niszczejące budowle. Nic więc dziwnego, że to naturalne miasto uważa się za zaczarowane. Torcal de Antequera w górach Sierra Nevada, około 32 kilometrów na północ od Malagi jest wapiennym płaskowyżem,  w którym erozja również wyrzeźbiła dziwaczne kształty. Woda deszczowa wykorzystała tutaj naturalne szczeliny i pęknięcia w skale i wyżłobiła tuż pod jej powierzchnią system jaskiń. Wiele stropów jaskiń runęło, pozostawiając wyrwy między pionowymi blokami. Przypomina to również zrujnowane miasto, gdzie zagłębienia wyglądają jak dawne ulice między szeregami zwietrzałych budynków.


Brak komentarzy:

Prześlij komentarz