Mur Hadriana, długości 120 kilometrów, ciągnie się przez północną Anglię od wybrzeża do wybrzeża. Ma 4,5 metra wysokości i 2,5 do 3 metrów szerokości. Składa się z około 750000 metrów sześciennych kamieni. Był on zadziwiająco ambitnym przedsięwzięciem budowlanym, nawet jak na rzymskie standardy. Po co w ogóle został zbudowany? Archeolodzy i historycy sprzeczają się o to od wieków, a każdy nowy sezon wykopaliskowy przynosi nowe pytania. Biograf Hadriana podaje jedynie, że cesarz zbudował mur, aby odgrodzić Rzymian od barbarzyńców. Kilka pokoleń wcześniej, w 43 roku naszej ery, armia rzymska dokonała inwazji na Brytanię. Posuwającej się na północ armii udało się w roku 84 podbić plemiona kaledońskie w bitwie pod Mons Graupius w północno-wschodniej Szkocji. Lecz triumf Rzymu okazał się krótkotrwały i gdy w roku 122 Hadrian przybył do Brytanii, wojska już wycofały się w rejon doliny rzeki Tyne. Zbudowano tam wojskową drogę Stanegate i kilka strażnic, tworzących razem studwudziestokilometrową granicę biegnącą od Gorbridge do Carlisle na zachodzie. Hadrian doszedł chyba do wniosku, że barbarzyńców z północy Brytanii można powstrzymać tylko w jeden sposób. Postanowił stworzyć stałą zaporę, kompleksową strefę wojskową, która będzie symbolem rzymskiej siły na północno-zachodnim krańcu tego rozległego imperium. Mur zbudowano kilka kilometrów na północ od drogi Stanegate i doliny rzeki Tyne. Trzeba było przerzucać mosty przez rzeki i uporać się z dzikimi, niegościnnymi terenami. Przedsięwzięcie wymagało zaangażowania wykwalifikowanych budowniczych, geometrów, kamieniarzy. Ogromne zasoby siły roboczej w armii rzymskiej umożliwiły ukończenie prac w ciągu 7 lub 8 lat, przy czym podczas budowy dokonano paru zmian w projekcie. Na przykład szerokość muru jest zmienna, a jego część zachodnia początkowo była budowana z torfu, później zaś z kamienia. Pierwotnie w skład muru wchodziły zamki milowe (rozmieszczone co jedną milę rzymską, to jest około 1481 metrów) i wieżyczki (po dwie równo rozmieszczone między każdą parą zamków). Zamki milowe mogły pomieścić paru mężczyzn, lecz większość wojsk stacjonowała na południe od muru. Wkrótce wszystko uległo zmianie. Na linii muru zbudowano 14 nowych strażnic, w tym te, które obecnie można obejrzeć w Housesteads, Chesters i Birdoswald, a granica Hadriana stała się domem dla 10 tysięcy żołnierzy. Oprócz muru z zamkami, wieżyczkami i strażnicami, były także drogi, bazy zaopatrzeniowe i szańce. Nadal jeszcze jest widoczny płaskodenny rów, zwany Vallum, biegnący między dwoma sporymi nasypami ziemnymi. Można także przejść się drogą wojskową, biegnącą między Vallum a murem. Na południe od Muru Hadriana, na drodze Stanegate, znajdują się dwa szczególnie interesujące miejsca – Corbridge i Vindolanda. Obydwa mają znakomite muzea i w obydwu dokonano godnych uwagi znalezisk. Wykopaliska te dowodzą, że zmieniało się zarówno wykorzystanie muru, jak i jego dysponenci. Drewniana skrzynia, odkryta w Corbridge w 1964 roku, zawierała rzymską zbroję, pochodzącą z II wieku naszej ery. W Vindolanda stoi jeszcze rzymski zamek milowy, zajmujący swoje pierwotne miejsce na drodze Stanegate. Dzięki współcześnie dokonanej rekonstrukcji muru zwiedzający mogą ocenić, jaką wspaniałą i skuteczną przeszkodę stanowił wówczas, gdy go zbudowano. Najsłynniejszym tutejszym znaleziskiem jest zbiór drewnianych tabliczek z zapisami, dotyczącymi dostaw wojskowych i spraw prywatnych. Przez całe stulecia Mur Hadriana był ograbiany z kamienia (dowody tego są widoczne w wielu okolicznych budynkach), a w niektórych miejscach został wysadzony w powietrze, aby ułatwić czerpanie kamienia. W XVIII wieku długie odcinki muru wyrównano, żeby umożliwić budowę drogi (dzisiejszej B6318). Pomimo tych grabieży, Mur Hadriana jest nadal imponujący i wdziera się na strome skały wśród najbardziej niedostępnych rejonów Brytanii.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz