Burren (Irlandia)

Nazwa „Burren”, dosłownie przetłumaczona z irlandzkiego odłamu języka gaelickiego, oznacza „kamienne miejsce”. Burren obejmuje powierzchnię około 380 kilometrów kwadratowych i jest jednym z najważniejszych i najefektowniejszych zarazem miejsc w zachodniej Europie, gdzie występują pokłady karbońskich skał wapiennych. Skamieliny wielu prymitywnych bezkręgowców morskich, zachowane w tych skałach, pochodzące sprzed podniesienia się ich poziomu około 250 milionów lat temu, każą szukać początków Burren pod wodami dawnego morza tropikalnego. Na pierwszy rzut oka Burren może się wydawać skalistym pustkowiem, jeśli jednak przyjrzeć się bliżej, odkryje się bujną i różnorodną wegetację w szczelinach skał. Łagodny, wilgotny klimat – roczne opady to około 203 centymetrów deszczu – w istotny sposób wpływa na kształt tutejszej unikatowej flory. Nagromadzenie roślin na tym obszarze jest niecodzienne i nie dorównuje mu żadne inne zbiorowisko roślinne w Europie. I to zarówno dla różnorodności gatunków, gdyż obok siebie występują tu rośliny, przystosowane do klimatu śródziemnomorskiego, umiarkowanego oraz arktyczne i górskie, jak i dla, nawet bardziej godnego uwagi faktu, iż wszystkie owe gatunki są endemitami, to znaczy występują tylko w danym miejscu. Pochodzenie tej mieszanki jest polem do wielu domysłów. Bujnie rozwija się tutaj na przykład niski arktyczno-alpejski dębik ośmiopłatkowy, o wiecznie zielonych, pokrytych meszkiem liściach i delikatnych białych kwiatach, bodziszek czerwony o czerwonopurpurowych kwiatach, a obok nich ciepłolubny storczyk Burren. Zestawienia gatunków są doprawdy niezwykłe. Typowy dla wydm zawciąg pospolity rośnie tutaj obok owłosionej skalnicy, najczęściej występującej na szczytach gór. Burren jest również domem dla wielu rzadkich roślin, niegdyś szeroko rozprzestrzenionych, a obecnie o zmniejszonym zasięgu wskutek zmian klimatycznych i środowiskowych. Należą do nich na przykład fiołek moczarowy, o delikatnych niebieskawobiałych kwiatach, pięciornik krzewiasty i pasożytnicza zaraza macierzankowa. Wschodnia część Burren jest usiana zbiornikami wodnymi, znanymi jako jeziora marglowe (marl lough) i zimowe (turlough). Jeziora zimowe wysychają każdego lata, gdyż znajdują się na przepuszczalnej skale wapiennej, podczas jesiennych deszczów natomiast ponownie się napełniają i trwają do następnej wiosny. W pobliżu tych wód roślinność jest bardzo uboga. Rozległe tereny pokrywa mana mielec, występują tam też liczne turzycowate, a na odkrytych przez cofającą się wodę skałach i głazach rośnie charakterystyczny czarny mech. jeziora marglowe są zbiornikami stałymi, gdyż występują na mniej przepuszczalnym podłożu. W ich wodzie koncentracja węglanu i fosforanu wapnia jest tak wysoka, że wytrącają się one w postaci jasnego osadu, zwanego marglem. Te ważne składniki odżywcze są niedostępne dla mikroskopijnego fitoplanktonu, toteż woda jest tu bardzo czysta i ma charakterystyczny niebieski odcień. Są one jednak przyswajalne dla roślin korzeniowych, szeroko rozrośniętych ramienic oraz pokrewnych im gatunków. Prócz bogactwa i różnorodności roślin Burren jest godna uwagi również ze względu na występujące tam zwierzęta, przede wszystkim liczne gatunki motyli. Spośród trzydziestu ich gatunków, występujących w Irlandii, 26 żyje w Burren.