Newgrange (Irlandia)

Kiedy w 1699 roku odkryto Newgrange podczas poszukiwań kamienia budowlanego, opisano je jako jaskinię. Od tamtej pory przypisywano je najeźdźcom skandynawskim, uważając je za grobowiec królów Tary z pierwszych stuleci ery chrześcijańskiej. Jest ono nawet postrzegane jako daleka wersja mykeńskich grobów kopułowych. W istocie jest starsze od Myken, starsze nawet od Stonehenge czy piramid. Newgrange, wysławiane w literaturze irlandzkiej, jest megalitycznym grobowcem korytarzowym pochodzącym z 3200 roku przed naszą erą. Jest dowodem na istnienie w owym czasie w dolinie rzeki Boyne neolitycznego społeczeństwa o zaawansowanej wiedzy technicznej. Korytarz ma szerokość 91 centymetrów i długość 17 metrów. Ściany sufit są wyłożone jednolitymi bryłami kamiennymi. Korytarz ten prowadzi do komory środkowej o trzech ramionach. Wysokość korytarza wzrasta od niespełna 1,5 metra przy wejściu do prawie dwukrotnie większej przy wejściu do komory. Komorę i korytarz porywa kopiec składający się z około dwustu tysięcy ton luźnych kamieni. Całą budowlę uszczelniono tak, aby nie przenikała do niej woda oraz obwiedziono stojącymi kamieniami. Wiele pytań na temat Newgrange nadal pozostaje bez odpowiedzi. Dlaczego tak kunsztowny grobowiec zawierał szczątki tylko pięciu ciał? W jaki sposób przetransportowano na miejsce budowy te olbrzymie płyty kamienne? Nie pochodziły one z kamieniołomów, były raczej pozostałością po lodowcu. Jak długo trwała budowa? Ilu ludzi przy niej pracowało? Niektóre kamienie ozdobiono charakterystycznymi wzorami geometrycznymi, ale dlaczego ukryto je przed ludzkim okiem? Nie budzi wątpliwości jedynie odkrycie dokonane przez profesora O’Kelly, który prowadził prace wykopaliskowe w Newgrange. Zauważył on, iż grobowiec ustawiono w taki sposób, że zimą promienie wschodzącego słońca biegną wzdłuż korytarza i wpadają do komory. Gdy budowano Newgrange, słońce tak samo jak dziś rzucało światło na ozdobny kamień w dalekim końcu komory. Początkowo wejście do korytarza tarasował kamień, lecz światło słoneczne wpadało przez szczelinę w dachu. Ten efekt świetlny obserwuje się podczas zimowego przesilenia oraz w tygodniu poprzedzającym je i następującym po nim. Podobne zjawisko występuje w komorowym grobowcu Maes Howe na szkockich wyspach Orkadach, datowanym na około 2700 lat przed naszą erą. Lecz ten grobowiec oświetla zachodzące zimowe słońce. Znaczenie słońca w Newgrange jest poparciem teorii wyrażonej we wczesnej literaturze irlandzkiej, że grobowiec miał związek z nadnaturalnymi istotami, w szczególności zaś z Dagdą czyli „dobrym bogiem”, znanym też jako bóg słońce.