Himalaje (Tybet)

Himalaje są największymi górami na Ziemi i należy do nich aż 96 spośród 109 szczytów świata o wysokości ponad 7300 metrów. Andy w Ameryce Południowej tworzą dłuższy łańcuch (około 7600 metrów), lecz są niższe. Fakty i liczby to jedno, widoki Himalajów zaś, budzące podziw z domieszką obawy, to zupełnie inna rzecz. Najwyższa góra na Ziemi jest powszechnie znana jako Mount Everest, ale jej nepalską  nazwę można by zastosować do całego łańcucha:  Czomulungma, czyli Bogini Matka Śniegów. Łańcuch górski Himalajów, łącznie z górami Karakorum, ma ponad 2500 kilometrów długości i biegnie wzdłuż północnej krawędzi subkontynentu indyjskiego, oddzielając go od reszty Azji. Od strony północno-zachodniej, w najdalej na północ wysuniętej części Pakistanu, wznoszą się góry Karakorum, łańcuchem biegnącym na południowy wschód przez Kaszmir w północnych Indiach. Himalaje zakreślają szeroki łuk ku wschodowi przechodzą przez górskie królestwa Nepalu i Bhutanu oraz dalej aż do prowincji Arunachal Pradesz w północno-wschodnim Assamie. Północne granice tych krajów leżą wzdłuż linii działu wodnego Himalajów, a na północ od niej znajdują się chiński Tybet i chiński Turkiestan. Na zachód od Karakorum Himalaje dzielą się na Pamir i Hindukusz, a na wschód od nich ostro skręcają na południe, przechodząc w niższe góry północnej Birmy. Rodowici mieszkańcy Himalajów nigdy nie czuli potrzeby poznawania swoich gór głębiej niż to było konieczne, zostawiając to niespokojnym Europejczykom. W XIX stuleciu, gdy pionierzy wspinaczek wysokogórskich zdobywali szczyty w Alpach, wydział geodezji rządu indyjskiego wyznaczył metodą triangulacyjną współrzędne szczytu, który wydawał się wyższy niż pozostałe.W 1856 roku ostateczne obliczenia na podstawie pomiarów wykonanych teodolitem w latach 1849 i 1850 wykazały, iż Szczyt XV na granicy tybetańsko-nepalskiej ma 8848 metrów wysokości i jest najwyższy na Ziemi. Górę nazwano imieniem pułkownika Sir George'a Everesta, byłego generalnego geodety Indii. Przed entuzjastami wspinaczki pojawił się nowy cel. W okresie międzywojennym główne wysiłki koncentrowały się na podejściu od strony Tybetu, gdyż Nepal był zamknięty dla wypraw wysokogórskich. Po II wojnie światowej Nepal otworzył granice dla wypraw na Everest i rozpoczęło się poznawanie góry od strony południowej. Szczyt został jednak zdobyty dopiero 29 maja 1953 roku przez Nowozelandczyka Edmunda Hillary'ego i nepalskiego szerpę Tenzinga Norgaya. Jak należałoby oczekiwać, niektóre cechy ukształtowania powierzchni tego największego łańcucha górskiego również dają mu pierwszą pozycję na świecie. W górach Karakorum znajduje się najdłuższy lodowiec poza obszarami polarnymi - Siaczen, mający 76 kilometrów długości, najbardziej stroma ściana górska należy zaś do szczytu Rakaposzi (7788 metrów nad poziomem morza). Wznosi się ona w dolinie Hunza na wysokość 5,99 kilometra, ma 10 kilometrów szerokości, kąt nachylenia 31 stopni. Najwyżej położona ściana wspinaczkowa na południowej stronie Annapurna I (8091 metrów nad poziomem morza) w Himalajach, a najdłuższa ściana wspinaczkowa na stoku Rupal szczytu Nanga Parbat w Karakorum (pionowe wejście długości  4482 metrów). Spośród pozostałych wielkich szczytów w łańcuchu Himalajów należy wymienić K2 w Karakorum (8611 metrów nad poziomem morza) oraz Kanczendzangę (8586 metrów nad poziomem morza).