Wersal (Francja)

Wersal jest położony niecałe 24 kilometry od Paryża. Król Ludwik XIII wybrał to miejsce na skromny pałacyk myśliwski, który służyłby mu podczas wypraw łowieckich. Jego syn, Ludwik XIV, także lubił polowania, miał jednak szersze plany, związane z tą posiadłością. Ponieważ był niezadowolony z innych pałaców (w tym z Luwru i Tuileries), postanowił w 1660 roku zamienić Wersal w rozległą królewską rezydencję. Wszystko miało tu być najwspanialsze, a budowa przybrała taką skalę, że w końcu w Wersalu mógł się zmieścić cały dwór. Prace rozpoczęły się w 1661 roku i w ciągu dwóch następnych lat Król-Słońce wydał na budowę tak olbrzymie sumy, że wywołało to ostre protesty ministra skarbu. W istocie budowa ta miała trwać jeszcze całe dziesięciolecia, dając zatrudnienie tysiącom ludzi i pociągając za sobą stale rosnące wydatki. Pierwszym architektem był Louis Le Vau, po którym prace przejął Jules Hardouin Mansart i pracował nad Wersalem 30 lat. André Le Notre był odpowiedzialny za stworzenie odpowiedniego krajobrazu wokół pałacu, a zaprojektowane przez niego ogrody tak dalece wyprzedziły pierwotnie zaplanowany kształt rezydencji, że zdecydowano się uczynić z niej dużo bardziej okazały pałac. Ogrody wersalskie, z niezliczonymi fontannami, rzeźbami i grotami, stanowiły największą atrakcję dla paryskiej arystokracji podczas pierwszych lat panowania Króla-Słońce. W 1664, 1668 i 1674 roku były tłem dla wyszukanych, fantazyjnych spektakli: opery Jeana-Baptiste’a Lally’ego i sztuk Moliera i Racine’a. W pewnym sensie całe to miejsce przypominało wielką scenę. Tradycję tę podtrzymywali następcy Ludwika XIV, najbardziej zaś Maria Antonina. Kazała ona zbudować w posiadłości własny teatr i wiejską osadę, którą zapełniono sielankowymi pasterzami i wieśniakami, i gdzie ona i jej przyjaciele mogli bawić się w wieśniaków. Ogrody Wersalu zajmują ponad 100 hektarów. Obfitują w przemyślnie zaplanowane widoki, promenady i tarasy oraz „Canale Grande” we własnej „małej Wenecji”. Rozmiary samego pałacu są imponujące: elewacja ogrodowa ma 640 metrów długości, a jej środek stanowi Sala Zwierciadlana o wymiarach: 72 metrów długości, 10 metrów szerokości i prawie 13 metrów wysokości. Na ogrody wychodzi z niej 17 okien, naprzeciw których są zawieszone olbrzymie lustra. Znajdujące się tu malowidła Charles’a Le Bruna są pochlebnym obrazem panowania Ludwika XIV od 1661 do 1678 roku. Ten artystyczny wyraz uwielbienia dla króla służył umocnieniu aury królewskości, którą Ludwik XIV pieczołowicie pielęgnował. Wersal stał się jego stałą rezydencją w 1682 roku, a wkrótce przeniósł się tutaj cały dwór francuski. Na dworze stworzono skomplikowany rytuał i etykietę, której zasad dokładnie przestrzegano. Warunkiem awansu osobistego była łaska króla. Pełni nadziei dworzanie przyjeżdżali więc do Wersalu i czekali, czasem daremnie, aby móc asystować monarsze, gdy wstaje rano lub udaje się na spoczynek. Ludwik XIV zmarł w 1715 roku. Jego następca, Ludwik XV, zaangażował architekta Gabriela do prowadzenia dalszych prac, w tym budowy salonu operowego i pałacu, zwanego Petit Trianon. Za panowania Ludwika XVI dodano piękną bibliotekę, a Petit Trianon służył Marii Antoninie. Lecz monarchia była już o krok od upadku. W 1789 roku rewolucja francuska dosięgła Wersalu i pałac został zdobyty.