Nawet pobieżne spojrzenie na mapę Szkocji wystarczy, aby zobaczyć, że linia jezior, ciągnących się w kierunku południowo-wschodnim, od Moray Firth do Forth of Lorn, przecina ten kraj prawie na połowę. Na południe i wschód od tych wód leżą góry Grampian i wszystkie szkockie miasta i miasteczka, na północ i zachód zaś słabo zaludnione północno-wschodnie góry szkockie (Highlands). Jeziora te leżą w ogromnej rozpadlinie, zwanej Great Glen, która biegnie dalej prawie prosto wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża Moray Firth. Nie jest ona dziełem przypadku ani człowieka, lecz stanowi głęboki i bardzo stary uskok geologiczny. Większość uskoków geologicznych przypomina prawie pionowy schodek, Great Glen natomiast jest klasycznym przykładem rzadziej występującego rozdarcia poziomego czyli uskoku przesuwczego. Północna strona tego uskoku przesunęła się jakieś 100 kilometrów na południowy zachód w stosunku do jego strony południowej. Dowodu na istnienie tego ruchu dostarczyło porównanie odkrywki granitu Foyers z południowej strony uskoku w okolicy Inverness z odkrywką granitu Strantonian na zachód od Fort William ze strony północnej uskoku. Począwszy od północnych stoków góry Ben Nevis, która jest najwyższym szczytem Wielkiej Brytanii, ta wielka rozpadlina cofa się daleko na północny wschód. W szczególnie pogodne dni lśni ona jak złota wstęga, gdyż słońce odbija się w powierzchni ciągu jezior (w Szkocji zwanych „loch”): Loch Ness, Loch Oich, Loch Lochy oraz najdalej położonym na południowy zachód, podłużnym Loch Linnhe. Uskok Great Glen jest interesujący także z naukowego punktu widzenia. Gdybyśmy cofnęli zegar geologiczny mniej więcej o 200 milionów lat, moglibyśmy zobaczyć złożone razem kontynenty, przylegające obecnie do północnego Atlantyku. Ameryka Północna i Grenlandia, zsunięte razem, niczym kawałki olbrzymiej układanki, stykały się z zachodnim wybrzeżem północnej Europy. Na Nowej Fundlandii, która leży obecnie na zachód od Irlandii, układ warstw geologicznych wygląda na kontynuację Great Glen. Dzięki temu możemy ocenić rzeczywistą wielkość uskoku i zastanowić się, jak olbrzymie siły były potrzebne, aby doszło do takiego przesunięcia. Formował się on przez dłuższy czas, skorupa ziemska przesuwała się kolejnymi zrywami, po których następowały trzęsienia ziemi. Na szczęście dla Szkotów największe ruchy geologiczne zakończyły się dawno temu, chociaż geofizycy nadal odnotowują na czułych sejsmografach wstrząsy wzdłuż Great Glen. W latach 1816, 1888, 1890 i 1891 w rejonie Inverness wystąpiły silne trzęsienia ziemi.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz